CachBiet.comCách Biệt
Giá đất và nhà ở giữa các tỉnh

Nhà ở xã hội ở các tỉnh: ai được mua, điều kiện nhà ở, thu nhập và theo dõi dự án

Nhà ở xã hội dành cho ai, điều kiện về nhà ở và thu nhập đọc thế nào, vì sao cơ hội mua giữa các tỉnh khác nhau, và cách theo dõi dự án ở tỉnh bạn sống.

Low angle view of balconies on a mid-rise apartment block in Bắc Ninh, laundry drying, a worker in uniform walking home at dusk seen from behind, warm street lights

Nhà ở xã hội là nhà ở có sự hỗ trợ của Nhà nước, dành cho những nhóm đối tượng được luật liệt kê, với điều kiện về nhà ở và thu nhập. Muốn mua hoặc thuê mua, bạn cần cùng lúc thuộc nhóm đối tượng, đáp ứng điều kiện chưa có nhà ở hoặc nhà ở quá chật tại tỉnh nơi có dự án, và đáp ứng điều kiện thu nhập theo quy định hiện hành. Thiếu một trong ba thì hồ sơ không được duyệt.

Khung pháp lý chính là Luật Nhà ở 2023 và các nghị định hướng dẫn, đã được sửa đổi, bổ sung một số lần. Các mức cụ thể như ngưỡng thu nhập, diện tích bình quân đầu người dùng để xét điều kiện có thể thay đổi, nên bài chỉ nêu nguyên tắc và dặn bạn tra văn bản hiện hành. Bài cũng giải thích vì sao cơ hội tiếp cận nhà ở xã hội khác nhau giữa các tỉnh và cách theo dõi dự án ở nơi bạn sống. Ví dụ trong bài đều là giả định.

Ai thuộc nhóm đối tượng nhà ở xã hội

Luật Nhà ở 2023 liệt kê nhiều nhóm đối tượng được hưởng chính sách nhà ở xã hội. Ở mức khái quát, các nhóm hay gặp gồm:

  • Người có công với cách mạng, thân nhân liệt sĩ thuộc diện được hỗ trợ cải thiện nhà ở.
  • Hộ gia đình nghèo, cận nghèo ở nông thôn và đô thị.
  • Người thu nhập thấp tại khu vực đô thị.
  • Công nhân, người lao động đang làm việc tại doanh nghiệp, hợp tác xã trong và ngoài khu công nghiệp.
  • Sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, người làm công tác cơ yếu và các đối tượng thuộc lực lượng vũ trang theo quy định.
  • Cán bộ, công chức, viên chức theo quy định của pháp luật.
  • Một số nhóm khác như người phải trả lại nhà ở công vụ, hộ gia đình, cá nhân thuộc diện bị thu hồi đất mà chưa được bồi thường bằng nhà ở, đất ở; học sinh, sinh viên được thuê nhà ở trong thời gian học.

Danh sách trên là để bạn biết mình có thể thuộc nhóm nào, không phải danh sách đầy đủ và chính xác từng chữ. Mỗi nhóm có giấy tờ chứng minh riêng, ví dụ xác nhận của nơi làm việc, xác nhận hộ nghèo, cận nghèo. Bạn đọc nguyên văn điều luật và nghị định hiện hành, hoặc hỏi chủ đầu tư dự án và cơ quan xây dựng cấp tỉnh để biết giấy tờ cụ thể cho nhóm của mình.

Điều kiện về nhà ở: hiểu đúng chữ "tại tỉnh nơi có dự án"

Chưa có nhà ở thuộc sở hữu của mình tại tỉnh có dự án. Điều kiện thường xét theo địa bàn tỉnh, thành nơi có dự án nhà ở xã hội, không xét trên cả nước. Một người có nhà ở quê tại tỉnh khác vẫn có thể đủ điều kiện về nhà ở khi đăng ký dự án ở tỉnh mình đang làm việc, nếu đáp ứng các điều kiện khác.

Hoặc có nhà nhưng quá chật. Người đã có nhà nhưng diện tích nhà ở bình quân đầu người thấp hơn mức quy định vẫn có thể thuộc diện được mua. Mức diện tích cụ thể do văn bản hướng dẫn quy định và có thể thay đổi.

Chưa được mua, thuê mua nhà ở xã hội. Chính sách mua, thuê mua nhà ở xã hội thường chỉ được hưởng một lần. Người đã từng mua hoặc thuê mua nhà ở xã hội ở đâu đó cần đọc kỹ quy định trước khi nộp hồ sơ mới.

Chưa được hưởng chính sách hỗ trợ nhà ở, đất ở khác. Người đã được Nhà nước hỗ trợ nhà ở, đất ở dưới hình thức khác có thể không được xét. Chi tiết từng trường hợp nằm trong văn bản hướng dẫn.

Sau sáp nhập tỉnh, phạm vi "tỉnh" rộng hơn. Khi hai, ba tỉnh cũ hợp thành một tỉnh mới, nhà ở thuộc sở hữu của bạn ở phần lãnh thổ tỉnh cũ giờ cũng nằm trong tỉnh mới. Điều này có thể ảnh hưởng đến điều kiện về nhà ở khi đăng ký dự án trong tỉnh mới. Bạn nên hỏi kỹ cơ quan tiếp nhận hồ sơ.

Điều kiện thu nhập: đọc ngưỡng như thế nào

Với phần lớn nhóm đối tượng, điều kiện thu nhập được xét theo mức thu nhập bình quân hằng tháng trong một khoảng thời gian, với ngưỡng riêng cho người độc thân và cho người đã kết hôn, có thể tính theo tổng thu nhập của hai vợ chồng. Ngưỡng cụ thể do Chính phủ quy định và đã được điều chỉnh qua các nghị định. Bài không ghi con số vì con số có thể đã khác ở thời điểm bạn đọc.

Một điểm đáng chú ý khi so giữa các tỉnh: ngưỡng thu nhập thường là một mức áp chung, trong khi mặt bằng thu nhập và giá nhà ở các tỉnh khác nhau nhiều. Ở đô thị lớn, nhiều người lao động có thu nhập vượt ngưỡng nhưng vẫn không đủ sức mua nhà thương mại. Ở tỉnh có mặt bằng thu nhập thấp hơn, phần lớn người lao động nằm dưới ngưỡng, nhưng có ít dự án nhà ở xã hội. Hai tình huống này tạo ra những nhóm "kẹt giữa" khác nhau ở mỗi nơi.

Thu nhập được chứng minh bằng xác nhận của nơi làm việc với người có hợp đồng lao động, hoặc xác nhận theo thủ tục với người lao động tự do. Người làm nghề tự do, buôn bán nhỏ thường gặp khó hơn ở khâu chứng minh. Bạn nên chuẩn bị sớm và hỏi rõ cơ quan xác nhận phù hợp với trường hợp của mình theo hướng dẫn hiện hành.

Vì sao cơ hội mua nhà ở xã hội khác nhau giữa các tỉnh

Cùng một chính sách chung, người ở các tỉnh khác nhau gặp những cơ hội rất khác nhau. Bảng dưới so sánh hai tỉnh giả định để thấy các yếu tố.

Yếu tốTỉnh A giả định (đô thị lớn, nhiều khu công nghiệp)Tỉnh B giả định (chủ yếu nông nghiệp)
Số dự án nhà ở xã hộiNhiều dự án, nhưng mỗi dự án nhiều hồ sơ đăng kýÍt dự án, có lúc không có dự án đang mở bán
Mức độ cạnh tranhHồ sơ nhiều hơn số căn, có thể phải bốc thăm hoặc xét ưu tiênÍt người đăng ký hơn nhưng lựa chọn vị trí hẹp
Khoảng cách với giá nhà thương mạiRất lớn, nên nhà ở xã hội hấp dẫnNhỏ hơn, có người chọn tự xây nhà trên đất gia đình
Vị trí dự ánThường ở vùng ven, gần khu công nghiệpThường gần trung tâm tỉnh lỵ hoặc khu công nghiệp nhỏ
Nhóm người kẹt giữaThu nhập vượt ngưỡng nhưng không đủ mua nhà thương mạiĐủ điều kiện nhưng không có dự án gần nơi làm

Bảng cho thấy câu hỏi "nhà ở xã hội có dễ mua không" phụ thuộc nhiều vào nơi bạn sống. Với người đang cân nhắc chuyển tỉnh để làm việc, đây là một yếu tố nên đưa vào so sánh cùng với chi phí thuê nhà và giá nhà thương mại.

Theo dõi và nộp hồ sơ dự án ở tỉnh của bạn

Thông tin về dự án nhà ở xã hội thường được công khai, nhưng phân tán. Trình tự dưới đây giúp bạn không bỏ lỡ và không bị lừa.

  1. Theo dõi cổng thông tin của tỉnh và của cơ quan xây dựng cấp tỉnh, nơi thường đăng danh sách dự án đủ điều kiện bán, cho thuê mua, kèm thời gian nhận hồ sơ.
  2. Khi thấy dự án phù hợp, đọc kỹ thông báo của chủ đầu tư: thời gian, nơi nhận hồ sơ, số căn, loại căn, mẫu đơn, giấy tờ cần nộp.
  3. Chuẩn bị giấy tờ chứng minh đối tượng, điều kiện nhà ở và thu nhập theo đúng mẫu hiện hành; xin xác nhận sớm vì có thể mất thời gian.
  4. Nộp hồ sơ trực tiếp tại nơi chủ đầu tư thông báo hoặc theo hình thức được công bố chính thức, giữ lại giấy biên nhận.
  5. Theo dõi kết quả xét duyệt; nếu số hồ sơ nhiều hơn số căn, tìm hiểu cách xét ưu tiên hoặc bốc thăm được công bố.
  6. Chỉ đóng tiền theo hợp đồng ký với chủ đầu tư, vào tài khoản của chủ đầu tư; không đóng tiền "giữ suất" cho người trung gian.

Lừa đảo "suất nhà ở xã hội" là chuyện có thật ở nhiều nơi: người lạ nhận tiền hứa chắc chắn mua được, rồi biến mất. Chính sách nhà ở xã hội không có suất nào bán qua trung gian. Nếu ai đó đòi tiền để "chạy hồ sơ", đó là dấu hiệu bạn nên dừng lại và báo cơ quan chức năng.

Những hạn chế sau khi mua mà nhiều người không để ý

Nhà ở xã hội được hỗ trợ nên đi kèm hạn chế. Theo nguyên tắc của Luật Nhà ở 2023, trong một thời hạn tối thiểu kể từ khi thanh toán hết tiền mua, người mua không được tự do bán lại cho bất kỳ ai; nếu có nhu cầu bán trong thời hạn đó thì chỉ được bán theo cơ chế luật định, như bán lại cho chủ đầu tư hoặc cho người thuộc diện được mua nhà ở xã hội, với giá không vượt mức quy định. Sau thời hạn đó, việc bán có thể được thực hiện theo cơ chế thị trường nhưng kèm nghĩa vụ tài chính theo quy định.

Ngoài ra, nhà ở xã hội dùng để ở; việc cho thuê lại, chuyển nhượng hợp đồng trái quy định có thể bị xử lý. Người mua cần tính đến những hạn chế này khi lập kế hoạch: nếu bạn có khả năng chuyển tỉnh làm việc trong vài năm tới, căn nhà ở xã hội có thể khó xoay xở hơn một căn nhà thương mại.

Hãy đọc kỹ hợp đồng mua bán hoặc thuê mua trước khi ký, đặc biệt các điều về thời hạn bán lại, phí quản lý vận hành, quyền và nghĩa vụ của người mua. Văn bản hướng dẫn có thể thay đổi, nên những gì áp dụng cho bạn là những gì ghi trong văn bản hiện hành và hợp đồng bạn ký.

Câu hỏi thường gặp

Có nhà ở quê tỉnh khác thì có được mua nhà ở xã hội nơi đang làm việc không?

Điều kiện về nhà ở thường xét tại tỉnh, thành nơi có dự án. Vì vậy người có nhà ở quê tại tỉnh khác vẫn có thể đủ điều kiện ở tỉnh đang làm việc, nếu đáp ứng các điều kiện khác. Sau sắp xếp tỉnh, phạm vi tỉnh rộng hơn nên bạn cần kiểm xem quê mình có nằm trong tỉnh mới không.

Thu nhập hai vợ chồng cộng lại có bị xét không?

Với người đã kết hôn, điều kiện thu nhập thường xét theo thu nhập của cả hai vợ chồng, với ngưỡng riêng khác người độc thân. Ngưỡng cụ thể do Chính phủ quy định và có thể được điều chỉnh, nên bạn tra nghị định hiện hành trước khi nộp hồ sơ.

Người làm tự do, buôn bán nhỏ có mua được nhà ở xã hội không?

Có thể, nếu thuộc nhóm đối tượng như người thu nhập thấp tại đô thị và đáp ứng điều kiện. Khó khăn chính là chứng minh thu nhập khi không có hợp đồng lao động. Bạn nên hỏi trước cơ quan xác nhận theo hướng dẫn hiện hành và chuẩn bị sớm.

Mua nhà ở xã hội rồi có được bán lại ngay không?

Không. Luật quy định một thời hạn tối thiểu sau khi trả hết tiền, trong thời gian đó việc bán lại bị hạn chế theo cơ chế riêng. Sau thời hạn mới bán được theo cơ chế thị trường, kèm nghĩa vụ tài chính theo quy định. Bạn đọc kỹ hợp đồng và văn bản hiện hành.

Có nên trả tiền cho người hứa lo được suất nhà ở xã hội không?

Không. Việc xét duyệt mua nhà ở xã hội làm theo hồ sơ và tiêu chí công khai, không có suất bán qua trung gian. Người đòi tiền để chạy hồ sơ có dấu hiệu lừa đảo. Bạn chỉ đóng tiền vào tài khoản của chủ đầu tư theo hợp đồng đã ký.

Ở tỉnh không có dự án nhà ở xã hội nào đang mở bán thì làm gì?

Bạn theo dõi kế hoạch phát triển nhà ở và danh sách dự án được công bố trên cổng thông tin của tỉnh, đồng thời chuẩn bị trước giấy tờ. Có thể cân nhắc thuê nhà ở xã hội nếu có, hoặc so sánh với việc thuê nhà thương mại trong thời gian chờ.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138