CachBiet.comCách Biệt
Chi phí sống khi chuyển tỉnh

Bảng chi phí sống khi chuyển tỉnh: tự lập theo từng nhóm khoản trước ngày dọn đi

Cách tự lập bảng chi phí sống khi chuyển tỉnh: tám nhóm khoản, lấy số ở đâu, tách khoản cố định và một lần, kèm ví dụ giả định so hai tỉnh.

Young Vietnamese couple sitting on the floor of an emptied rented room in Hai Phong, packing boxes around them, one writing in a blank notebook, seen from behind, warm evening light

Bảng chi phí sống khi chuyển tỉnh là bảng so từng khoản chi của chính gia đình bạn ở nơi đang sống với mức ước tính ở nơi định đến, chia theo nhóm: chỗ ở, ăn uống, đi lại, con cái, sức khoẻ, liên lạc, quan hệ xã hội và khoản dự phòng. Nó trả lời một câu duy nhất: sang tỉnh mới, mỗi tháng nhà mình cần bao nhiêu tiền để sống như bây giờ, và tháng đầu cần mang theo bao nhiêu.

Con số trung bình đọc trên mạng hay nghe người quen kể ít khi dùng được, vì nó là chi tiêu của người khác, với số người khác, thói quen khác, chỗ ở khác. Bảng của riêng bạn bắt đầu từ sổ chi thật của ba tháng gần nhất, rồi thay từng dòng bằng giá đã hỏi ở nơi mới. Mất chừng một buổi tối để dựng khung và vài ngày để điền đủ. Bài này đi qua khung tám nhóm, cách lấy số, cách tách khoản cố định với khoản một lần, và một ví dụ giả định so hai tỉnh.

Vì sao nên lập bảng riêng thay vì tin con số trung bình

Các con số về chi tiêu bình quân, dù lấy từ khảo sát chính thức, mô tả một hộ gia đình "trung bình" không có thật: có người ở nhà riêng, có người thuê; có nhà ba con, có người sống một mình; có người đi xe máy, có người đi xe buýt. Chênh lệch giữa các hộ trong cùng một tỉnh thường lớn hơn chênh lệch bình quân giữa hai tỉnh. Vì vậy câu "tỉnh B rẻ hơn tỉnh A" có thể đúng với số đông mà sai hẳn với nhà bạn.

Lý do thứ hai là cơ cấu chi tiêu. Một người trẻ độc thân dành phần lớn tiền cho thuê phòng và ăn ngoài; một gia đình có con nhỏ dồn tiền vào gửi trẻ, sữa, khám bệnh. Khi chuyển tỉnh, nhóm nào chiếm tỷ trọng lớn trong chi tiêu của bạn thì biến động giá của nhóm đó quyết định gần hết kết quả. Tiền thuê nhà chênh nhiều mà nhà bạn ở nhà người thân không mất tiền thuê thì phần chênh đó không liên quan tới bạn.

Lý do thứ ba là những khoản chỉ phát sinh khi chuyển đi: tiền cọc, tiền dọn nhà, chuyến về quê, quà cáp hai nơi. Chúng không nằm trong bất kỳ con số bình quân nào nhưng có thể làm hụt ngân sách vài tháng đầu. Bảng riêng giúp bạn thấy chúng từ trước, thay vì phát hiện khi đã ký hợp đồng thuê nhà.

Tám nhóm khoản cần có trong bảng

Mỗi nhóm ghi một dòng "hiện tại" và một dòng "tỉnh mới". Nhóm nào nhà bạn không có thì vẫn giữ dòng và ghi số 0, để lúc so không quên rằng mình đã cân nhắc nó.

NhómGồm những gìCách ước ở tỉnh mới
Chỗ ởTiền thuê hoặc trả góp, điện, nước, internet, phí quản lý, phí rác, gửi xeHỏi trực tiếp ba đến năm chỗ cùng loại, hỏi rõ giá điện nước tính theo đâu
Ăn uốngĐi chợ, ăn sáng, ăn trưa ở chỗ làm, cà phê, gạo, gasĐi chợ thử hai lần, ghi giá mười món nhà hay mua
Đi lạiXăng, gửi xe, bảo dưỡng, vé xe buýt, xe ôm, xe về quêĐo quãng đường nhà đến chỗ làm, trường học; hỏi giá vé tuyến hay đi
Con cáiGửi trẻ, các khoản thu ở trường, học thêm, đưa đón, đồ dùngHỏi trường gần chỗ định thuê; hỏi phụ huynh đang học ở đó
Sức khoẻBảo hiểm, khám định kỳ, thuốc thường dùng, khám dịch vụTìm cơ sở khám gần nhà mới, hỏi chuyện đổi nơi khám ban đầu
Liên lạc, công việcĐiện thoại, phần mềm, dụng cụ nghề, trang phục đi làmThường giống nơi cũ, trừ khi đổi nghề
Quan hệ xã hộiHiếu hỉ, quà biếu, về quê lễ Tết, gửi tiền cho bố mẹTính cả hai nơi: quê cũ vẫn còn, nơi mới phát sinh thêm
Dự phòngỐm đau, sửa xe, mất việc tạm thời, giá tăngĐặt một tỷ lệ cố định trên tổng chi, không để trống

Bảng không cần phần mềm riêng: một tờ giấy kẻ bốn cột hoặc một trang tính là đủ. Điều quan trọng là mỗi ô có ghi chú nguồn: số lấy từ sổ chi, từ hỏi chủ nhà, hay chỉ là đoán. Khi tổng cuối khiến bạn bất ngờ, cột nguồn cho biết nên kiểm lại ô nào trước.

Cách điền từng dòng: lấy số ở đâu

Thứ tự dưới đây đi từ số chắc nhất tới số kém chắc nhất, để phần đoán nằm ở cuối và dễ nhận ra.

  1. Mở sổ chi ba tháng gần nhất. Lấy sao kê ngân hàng, lịch sử ví điện tử, hoá đơn điện nước và sổ tay chi tiêu nếu có. Cộng theo tám nhóm, chia ba để ra mức một tháng. Khoản trả bằng tiền mặt thường bị sót, nên hỏi người đi chợ trong nhà ước thêm.
  2. Đánh dấu khoản không đổi khi chuyển. Cước điện thoại, phí phần mềm, trả góp một món đồ đã mua thường đi theo bạn. Chép nguyên sang cột tỉnh mới.
  3. Hỏi giá chỗ ở trước tiên. Đây thường là dòng lớn nhất và dao động mạnh nhất. Hỏi ít nhất ba chỗ cùng loại, cùng khoảng cách tới chỗ làm, ghi cả tiền cọc, kỳ trả và cách tính điện nước.
  4. Ước đi lại từ bản đồ thật. Đo quãng đường hằng ngày ở nơi mới, nhân với số ngày đi làm và mức tiêu hao xe của chính bạn.
  5. Đi chợ thử hoặc nhờ người quen ở đó ghi giá. Chọn mười món nhà hay mua nhất, so giá từng món, rồi tính tỷ lệ chênh để áp cho cả nhóm ăn uống.
  6. Hỏi trường và cơ sở khám. Các khoản thu ngoài học phí và chi phí khám dịch vụ khác nhau giữa từng nơi, không suy ra được từ nơi cũ.
  7. Ghi khoản quan hệ xã hội cho cả hai nơi. Đây là dòng duy nhất thường tăng chứ không giảm khi chuyển đi xa.
  8. Cộng dự phòng sau cùng. Lấy tổng các nhóm, đặt một phần cố định, ví dụ một phần mười, làm quỹ dự phòng hằng tháng.

Sau khi điền xong, đánh dấu ô nào là số hỏi trực tiếp, ô nào là ước. Nếu hơn một nửa tổng tiền nằm ở ô "ước", bảng chưa đủ tin cậy để ra quyết định; nên có một chuyến đi khảo sát hoặc nhờ người quen hỏi thêm.

Khoản cố định, khoản biến động và khoản một lần

Khoản cố định hằng tháng. Tiền thuê nhà, gửi trẻ, học phí, phí quản lý, cước điện thoại: biết trước, khó cắt ngắn hạn. Tổng khoản cố định so với thu nhập chắc chắn ở nơi mới là con số đầu tiên cần nhìn. Nếu riêng khoản cố định đã ăn gần hết thu nhập, mọi tính toán còn lại không cứu được.

Khoản biến động hằng tháng. Ăn uống, đi lại, điện nước, mua sắm lặt vặt: thay đổi theo thói quen và theo mùa. Ở tỉnh mới, khoản này thường cao hơn dự tính trong vài tháng đầu vì chưa biết chợ nào rẻ, đường nào gần, quán nào hợp. Nên cộng thêm một khoản đệm cho ba tháng đầu.

Khoản một lần khi chuyển. Tiền cọc nhà, chi phí vận chuyển đồ, sắm đồ thiếu, làm lại giấy tờ, vé xe cho cả nhà, những ngày nghỉ không lương để dọn. Không trộn vào chi phí tháng; ghi riêng một cột để biết cần mang theo bao nhiêu tiền mặt hoặc tiền tiết kiệm.

Khoản theo mùa, theo năm. Đầu năm học, Tết, giỗ chạp, đóng bảo hiểm xe, sửa nhà theo hợp đồng. Chia đều ra mười hai tháng rồi mới đưa vào bảng, nếu không tháng nào có khoản này sẽ trông như vỡ ngân sách.

Vì sao phải tách. Khi so hai tỉnh, người ta hay cộng gộp mọi thứ và thấy tỉnh mới đắt hơn hẳn, trong khi phần lớn chênh lệch nằm ở khoản một lần. Tách ra giúp bạn thấy chi phí lâu dài thật sự và khoản cần chuẩn bị trước, là hai câu hỏi khác nhau.

Ví dụ giả định: một gia đình ba người so tỉnh A với tỉnh B

Ví dụ giả định dưới đây dùng số tròn, không phản ánh giá thật của bất kỳ tỉnh nào. Gia đình gồm hai vợ chồng và một con đang tuổi mẫu giáo, đang sống ở tỉnh A, cân nhắc chuyển sang tỉnh B vì người chồng có việc mới. Đơn vị: triệu đồng mỗi tháng.

NhómTỉnh A (hiện tại)Tỉnh B (ước tính)Ghi chú nguồn
Chỗ ở46Hỏi ba chỗ thuê ở tỉnh B
Ăn uống65,5Đi chợ thử một lần
Đi lại1,51Nhà mới gần chỗ làm hơn
Con cái33,5Hỏi một trường mẫu giáo
Sức khoẻ0,50,7Ước, chưa hỏi
Liên lạc, công việc0,50,5Không đổi
Quan hệ xã hội12Thêm chuyến về quê
Dự phòng1,52Một phần mười tổng
Tổng một tháng1821,2

Đọc bảng này, gia đình thấy chênh lệch hằng tháng ở mức khoảng 3 triệu đồng, trong đó gần hai phần ba đến từ chỗ ở và chuyến về quê. Câu hỏi tiếp theo không phải "tỉnh B đắt hay rẻ" mà là: thu nhập mới có bù được 3 triệu đồng này không, và có cách nào giảm dòng chỗ ở, chẳng hạn thuê xa hơn một chút mà vẫn giữ quãng đi làm hợp lý. Dòng sức khoẻ ghi "ước, chưa hỏi" là ô cần kiểm tiếp.

Những dòng hay bị bỏ trống

Khi đối chiếu bảng của nhiều gia đình đã chuyển tỉnh, có vài dòng gần như lần nào cũng bị quên hoặc ước quá thấp:

  • Điện nước ở nhà thuê. Nhiều chỗ thuê tính điện nước theo mức riêng do chủ nhà đặt, khác giá bạn đang trả ở nhà mình. Hỏi rõ trước khi so.
  • Phí gửi xe và phí quản lý. Ở chung cư và khu trọ lớn, hai khoản này cộng lại có thể không nhỏ, nhất là khi nhà có hai xe.
  • Ăn trưa và ăn sáng ngoài. Ở nơi mới, chưa quen chỗ nấu nướng, nhiều người ăn ngoài nhiều hơn hẳn trong vài tháng đầu.
  • Đưa đón con. Nếu ở quê có ông bà đón con, sang tỉnh mới phải trả người đón hoặc một người bớt giờ làm. Đó là chi phí thật dù không có hoá đơn.
  • Chuyến về quê. Không chỉ dịp Tết, còn giỗ, cưới, ốm đau của người nhà. Tính theo số chuyến thật của năm ngoái nếu đã từng sống xa.
  • Đồ dùng phải mua lại. Đồ cồng kềnh không đáng chở theo, đồ không hợp nhà mới, đồ hỏng trong lúc vận chuyển.
  • Khoảng trống thu nhập. Nếu một người trong nhà nghỉ việc cũ chưa tìm được việc mới, phần thu nhập mất đi cũng là một dòng chi phí của việc chuyển.

Dùng bảng để quyết định, không chỉ để biết

Bảng chi phí sống có ích nhất khi đặt cạnh bảng thu nhập. Lấy thu nhập chắc chắn ở nơi mới, tức phần lương ghi trong thư mời hoặc hợp đồng, trừ đi các khoản bảo hiểm và thuế bắt buộc, rồi trừ tổng chi một tháng. Phần còn lại là khả năng để dành. So phần này với khả năng để dành hiện tại mới thấy việc chuyển đi làm nhà bạn khá lên hay hụt đi.

Thứ hai, dùng bảng để chọn chỗ ở trong tỉnh mới. Chạy lại bảng với hai hay ba phương án: thuê gần trung tâm, thuê ở phường ven, ở cùng người thân trong thời gian đầu. Thường chỉ đổi hai dòng chỗ ở và đi lại mà tổng đã khác hẳn. Đây là cách nhìn rõ đánh đổi giữa tiền nhà và thời gian đi đường.

Thứ ba, dùng bảng làm mốc kiểm sau khi chuyển. Ba tháng sau ngày dọn đến, ghi lại số chi thật và đặt cạnh số đã ước. Những ô chênh nhiều nhất cho biết bạn đã hiểu sai điều gì về nơi mới, và điều đó hữu ích nếu sau này còn phải chuyển thêm lần nữa. Bảng cũng là thứ đem ra bàn với người trong nhà, vì mỗi người thấy được quyết định chuyển đi chạm vào phần chi tiêu nào của mình.

Câu hỏi thường gặp

Nên lập bảng trước khi chuyển bao lâu?

Nên bắt đầu ngay khi việc chuyển đi còn là phương án, trước khi nhận việc hay ký thuê nhà. Bảng sớm giúp bạn có căn cứ để thương lượng lương, chọn thời điểm chuyển và quyết định có nên đi hay không. Lập khi đã dọn đến thì chỉ còn tác dụng ghi chép.

Không có sổ chi tiêu cũ thì bắt đầu từ đâu?

Lấy sao kê tài khoản và lịch sử ví điện tử ba tháng gần nhất, cộng các hoá đơn điện nước, học phí. Phần chi tiền mặt thì ước theo trí nhớ của người trong nhà. Song song, ghi chi tiêu thật trong một tháng tới để có số chắc hơn trước ngày quyết.

Có nên dùng mức chi tiêu bình quân của tỉnh để so không?

Chỉ nên dùng để hình dung chung. Số bình quân gộp mọi kiểu hộ, mọi kiểu nhà ở, mọi vùng trong tỉnh, nên không thay được giá bạn hỏi trực tiếp. Nếu cần tra, hãy tìm số liệu khảo sát mức sống hộ gia đình của cơ quan thống kê và đọc kỹ năm, phạm vi khảo sát.

Khoản dự phòng nên để bao nhiêu?

Không có mức đúng cho mọi nhà. Một cách đơn giản là đặt một phần mười tổng chi hằng tháng, và tăng lên trong ba tháng đầu ở nơi mới vì chi tiêu khi chưa quen thường vượt dự tính. Ngoài ra nên giữ một quỹ riêng đủ sống vài tháng nếu thu nhập chưa ổn định.

Một người độc thân có cần lập bảng chi tiết như vậy không?

Có thể gọn hơn, nhưng vẫn nên giữ đủ nhóm. Người trẻ độc thân hay quên khoản quan hệ xã hội, chuyến về quê và khoản đồ dùng mua lại. Ba dòng đó cộng lại đôi khi bằng một tháng tiền thuê phòng.

Bảng cho thấy chuyển đi tốn hơn thì có nên bỏ ý định?

Không nhất thiết. Chi phí chỉ là một vế; vế còn lại là thu nhập, cơ hội nghề nghiệp, trường học cho con, gần gia đình. Bảng giúp bạn biết cái giá bằng tiền của lựa chọn, để quyết định khi đã rõ mình đang đổi cái gì lấy cái gì.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138