CachBiet.comCách Biệt
Chọn tỉnh để sống, làm việc, mở cơ sở

Chuyển sang tỉnh khác làm việc: chín tiêu chí cân nhắc trước khi nhận lời mời

Nhận lời mời làm việc ở tỉnh khác: so lương với chi phí sống, độ dày thị trường việc làm, nhà ở, trường cho con, y tế, đường về quê trước khi gật đầu.

Young Vietnamese man seen from behind on a railway platform in Thanh Hoa at dawn, one suitcase and a backpack beside him, train approaching, soft orange light

Trước khi nhận lời mời làm việc ở một tỉnh khác, bạn cần cân ít nhất chín thứ: thu nhập thực sau khi trừ chi phí sống ở nơi mới, độ dày của thị trường việc làm nếu chỗ này không ổn, nhà ở, đi lại hằng ngày, trường học cho con, y tế, công việc của vợ hoặc chồng, đường về quê, và khí hậu – môi trường. Mức lương ghi trong thư mời chỉ là một trong chín, và thường không phải thứ quyết định bạn có ở lại được lâu hay không.

Bài này dành cho người đi làm đang cầm một lời mời ở tỉnh khác: kỹ sư được điều về nhà máy mới, giáo viên thi tuyển ở địa phương khác, nhân viên được công ty đề nghị sang chi nhánh. Phần sau giải thích từng tiêu chí, cách tự tính con số của riêng mình bằng ví dụ giả định, và những câu nên hỏi người tuyển dụng trước khi ký.

Thu nhập thực: lương trừ đi chi phí của chính bạn ở nơi mới

Phép so đầu tiên ai cũng làm là đặt hai mức lương cạnh nhau. Phép so đúng hơn là đặt hai khoản còn lại cuối tháng cạnh nhau. Ví dụ giả định: ở tỉnh A bạn nhận 15 triệu đồng, sống ở nhà bố mẹ, chi tiêu hết khoảng 6 triệu, còn lại 9 triệu. Lời mời ở tỉnh B trả 20 triệu, nhưng phải thuê nhà, ăn ngoài nhiều hơn, mỗi tháng về quê một lần; cộng lại chi khoảng 13 triệu, còn lại 7 triệu. Lương cao hơn một phần ba mà phần để dành lại ít hơn.

Để làm phép so này, bạn liệt kê chi phí theo từng nhóm: thuê nhà và điện nước, ăn uống, đi lại hằng ngày, đi lại về quê, gửi trẻ hoặc học phí, khoản gửi về cho bố mẹ, và một khoản dự phòng ốm đau. Mỗi dòng ghi hai cột, nơi đang ở và nơi sắp đến. Cột nơi sắp đến không được điền bằng cảm giác; phải hỏi người đang sống ở đó, xem tin cho thuê trên các nhóm địa phương, hoặc đi một chuyến để tự hỏi giá.

Đừng quên thuế thu nhập cá nhân và bảo hiểm bắt buộc trừ vào lương; lương ghi trong thư mời thường là lương gộp. Phụ cấp nhà ở hay phụ cấp xa nhà nếu có cũng phải hỏi rõ: trả bằng tiền hay bằng chỗ ở, trả trong bao lâu, có bị cắt khi hết thời gian thử việc không. Một khoản phụ cấp chỉ kéo dài sáu tháng có giá trị rất khác khoản trả suốt thời gian làm việc.

Thị trường việc làm đủ dày để có đường lui

Hỏi câu: nếu công ty này không ổn thì sao? Ở một đô thị lớn, nghỉ việc ở chỗ này vẫn có nhiều chỗ khác cùng ngành để nộp đơn. Ở một tỉnh mà ngành của bạn chỉ có một hai doanh nghiệp, chuyển việc có khi đồng nghĩa với chuyển tỉnh lần nữa. Độ dày thị trường việc làm là tấm đệm an toàn mà người mới chuyển đến hay bỏ qua.

Đếm số nơi tuyển cùng ngành trong bán kính đi lại được. Cách làm thô mà hữu ích: trong hai tuần, theo dõi tin tuyển dụng ngành của bạn tại tỉnh đó và các tỉnh lân cận trong vòng một giờ di chuyển. Nếu chỉ thấy lặp lại vài tên doanh nghiệp, thị trường còn mỏng.

Xem khu công nghiệp, trường học, bệnh viện có đang mở thêm không. Một tỉnh có thêm khu công nghiệp mới, trường đại học mở phân hiệu hay bệnh viện mở rộng thường kéo theo nhu cầu tuyển người nhiều năm. Thông tin này có trong báo cáo kinh tế – xã hội của tỉnh và tin địa phương; đọc ở mức định tính, đừng tin con số hứa hẹn trong quảng cáo dự án.

Tính cả cơ hội của vợ hoặc chồng. Hai người cùng đi làm mà chỉ một người có việc tốt ở nơi mới thì phép tính thu nhập hộ gia đình có thể thua nơi cũ. Hỏi luôn: ngành của người kia có ở tỉnh này không, có làm từ xa được không.

Nhà ở và đi lại hằng ngày

Chỗ ở quyết định phần lớn chất lượng sống ở nơi mới, và cũng là khoản dễ ước sai nhất. Những điều nên kiểm trước khi nhận lời:

  • Khoảng cách từ chỗ thuê được tới nơi làm việc vào giờ cao điểm, không phải lúc đường vắng. Nhà máy trong khu công nghiệp xa trung tâm thường khiến người lao động phải chọn giữa thuê gần xưởng mà ít tiện ích hay thuê trong phố mà đi xa.
  • Công ty có xe đưa đón hay ký túc xá không, áp dụng cho ca nào, có mất phí không.
  • Loại nhà cho thuê phổ biến ở đó: phòng trọ, nhà nguyên căn, căn hộ. Ở nhiều tỉnh lẻ, căn hộ nhỏ cho người độc thân hiếm hơn ở thành phố lớn; ngược lại nhà nguyên căn có sân có khi dễ tìm.
  • Hợp đồng thuê, tiền cọc, giá điện nước tính theo giá nhà nước hay giá chủ nhà đặt.
  • Phương tiện bạn có: xe máy đủ cho đa số tỉnh; ở đô thị lớn có thể cần tính thêm gửi xe, còn ở vùng đồi núi cần tính đường dốc, mưa lũ mùa nào.
  • Đăng ký cư trú tại nơi mới: thủ tục nguyên lý giống nhau trên cả nước, nhưng hỏi chủ nhà có hợp tác khai báo tạm trú không, vì nhiều việc sau đó như gửi con đi học, khám chữa bệnh đều cần tới.

Nếu có thể, đừng ký hợp đồng thuê dài ngay. Thuê ngắn một hai tháng gần chỗ làm, sống thử rồi mới chọn khu ở lâu dài thường đỡ tốn hơn là phải phá hợp đồng.

Trường học, y tế và gia đình: bảng câu hỏi cho từng thành viên

Người đi một mình và người đưa cả nhà đi có hai bài toán khác hẳn nhau. Bảng dưới gom các câu cần trả lời theo từng thành viên; câu nào chưa có đáp án thì đó là việc cần làm trong chuyến đi xem trước.

Thành viênCâu cần trả lờiHỏi ở đâu
Con tuổi mầm nonGần chỗ ở có trường công lập hay nhóm trẻ tư thục nào nhận trẻ giữa năm? Giờ đón có khớp giờ làm?Trường gần nhà, phụ huynh trong nhóm cư dân
Con tuổi đi họcChuyển trường giữa năm cần giấy tờ gì? Trường theo tuyến cư trú hay được chọn?Phòng giáo dục cấp xã hoặc nhà trường, kiểm quy định hiện hành
Vợ hoặc chồngCó việc cùng ngành không? Làm từ xa được không? Ai đón con?Tin tuyển dụng địa phương, người quen trong ngành
Bố mẹ già ở quêVề thăm mất bao lâu, bằng phương tiện gì? Khi có việc gấp thì ai ở gần?Tự tính lộ trình thực tế
Bản thânBệnh mãn tính có được khám tiếp ở nơi mới? Thẻ bảo hiểm y tế đăng ký khám ban đầu ở đâu?Cơ sở y tế gần chỗ ở, quy định bảo hiểm y tế hiện hành

Với y tế, điều cần biết không phải tỉnh có bệnh viện lớn hay không, mà từ chỗ bạn ở tới cơ sở cấp cứu gần nhất mất bao lâu vào ban đêm. Với trường học, điều cần biết là trường có chỗ không, vì đô thị đông người nhập cư có khi thiếu chỗ ở cấp mầm non.

Đường về quê, khí hậu và những thứ khó đo

Nhiều người chuyển tỉnh vì công việc rồi quay về sau một hai năm không phải vì lương mà vì những thứ khó đo: nhớ nhà, không quen khí hậu, không có bạn bè. Những thứ này không ghi được vào bảng tính nhưng có thể chuẩn bị trước.

Đường về quê là thứ đo được: tính thời gian và chi phí một chuyến về vào ngày thường và vào dịp lễ Tết, khi vé xe khan và đường đông. Một nơi cách quê bốn tiếng xe khách khác hẳn một nơi phải bay hoặc đi tàu cả ngày. Nếu bố mẹ đã lớn tuổi, đây có khi là tiêu chí nặng nhất.

Khí hậu là thứ đo được một phần: người quen mùa đông lạnh ở miền Bắc chuyển vào miền Nam sẽ gặp mùa mưa nắng; người quen nắng ấm chuyển ra Bắc sẽ gặp mùa nồm ẩm và rét. Vùng ven biển miền Trung có mùa bão lũ; vùng cao có sương mù và đường đèo. Không có khí hậu tốt hay xấu, chỉ có khí hậu hợp hay không hợp với sức khoẻ và thói quen của gia đình bạn.

Thứ khó đo nhất là cộng đồng: có đồng hương, có hội nhóm cùng sở thích, có người cùng ngành để trò chuyện không. Hỏi đồng nghiệp tương lai họ làm gì cuối tuần là cách nhanh nhất để đoán nhịp sống ở đó.

Câu hỏi nên đặt với người tuyển dụng trước khi ký

Người tuyển dụng thường nói về công việc nhiều hơn về cuộc sống quanh công việc. Bạn có quyền hỏi; một doanh nghiệp nghiêm túc sẽ trả lời rõ. Danh sách gợi ý:

  1. Lương ghi trong thư là lương gộp hay thực nhận? Phụ cấp xa nhà, phụ cấp nhà ở trả trong bao lâu, bằng tiền hay bằng chỗ ở?
  2. Công ty có hỗ trợ chi phí chuyển đến không: vé đi lại, chuyển đồ, ở tạm những tuần đầu?
  3. Thời gian thử việc bao lâu? Nếu không đạt thử việc thì chi phí chuyển đến có phải hoàn lại không?
  4. Có bao nhiêu người trong bộ phận cũng từ tỉnh khác đến? Xin được nói chuyện với một người trong số đó.
  5. Lịch làm việc có ca đêm, làm thêm cuối tuần không? Ngày nghỉ lễ Tết có đủ dài để về quê không?
  6. Sau một hai năm có khả năng điều chuyển về gần quê hoặc về trụ sở không, hay vị trí này gắn cố định ở đây?

Ghi lại câu trả lời bằng tin nhắn hoặc thư, không chỉ bằng lời nói trong buổi phỏng vấn. Những cam kết về phụ cấp và hỗ trợ chuyển đến nên nằm trong hợp đồng hoặc phụ lục hợp đồng.

Một cách quyết định: thử trước, giữ đường lui

Sau khi đã trả lời đủ chín tiêu chí, bạn sẽ thấy lời mời thuộc một trong ba nhóm: rõ ràng có lợi, rõ ràng bất lợi, hoặc lưỡng lự. Nhóm lưỡng lự là nhóm đông nhất. Với nhóm này, cách an toàn là thiết kế quyết định sao cho có thể đảo ngược với chi phí thấp.

Cụ thể: đi một mình trước, gia đình ở lại thêm vài tháng; thuê ngắn hạn thay vì mua hay thuê dài; chưa bán nhà ở quê; thoả thuận với nơi làm cũ một khả năng quay lại nếu quan hệ tốt. Đặt sẵn một mốc đánh giá, ví dụ sau sáu tháng, với ba câu hỏi: phần để dành mỗi tháng có như đã tính không, công việc có đúng như mô tả không, gia đình có thích nghi được không.

Nếu muốn so nhiều nơi cùng lúc, bài về ma trận chấm điểm chọn nơi sống trong cùng mục này hướng dẫn cách gán trọng số cho từng tiêu chí. Còn nếu muốn đọc kỹ hơn về thu nhập bình quân hay chi phí sống theo tỉnh, các mục riêng của trang đi sâu vào cách đọc từng chỉ số.

Câu hỏi thường gặp

Lương ở tỉnh mới cao hơn bao nhiêu thì mới đáng chuyển?

Không có tỷ lệ chung. Điều cần so là phần còn lại sau chi phí sống ở mỗi nơi, cộng với giá trị của cơ hội nghề nghiệp. Một mức lương bằng nơi cũ vẫn đáng nhận nếu nó mở ra kinh nghiệm hiếm, còn mức cao hơn nhiều vẫn có thể lỗ nếu phải thuê nhà và đi lại tốn kém.

Có nên đưa cả gia đình theo ngay từ đầu không?

Nếu chưa chắc về công việc, nhiều người chọn đi một mình trước vài tháng để thử, tìm chỗ ở và trường cho con, rồi mới đón gia đình. Cách này tốn thêm chi phí hai nơi trong thời gian ngắn nhưng tránh được việc chuyển cả nhà rồi phải quay về.

Làm sao biết giá thuê nhà ở tỉnh mình chưa từng sống?

Hỏi đồng nghiệp tương lai, tham gia nhóm cư dân hoặc nhóm cho thuê nhà của địa phương, xem tin đăng trong vài tuần để thấy khoảng giá, và tốt nhất là đi một chuyến xem trực tiếp vài chỗ. Giá trong tin đăng thường là giá chào, giá thật có thể thương lượng.

Chuyển tỉnh có ảnh hưởng tới bảo hiểm xã hội và bảo hiểm y tế không?

Quá trình đóng bảo hiểm xã hội được cộng dồn khi bạn chuyển nơi làm việc, còn nơi đăng ký khám bệnh ban đầu của bảo hiểm y tế thường cần đổi về gần chỗ ở mới. Thủ tục cụ thể thay đổi theo thời gian nên hãy kiểm quy định hiện hành với cơ quan bảo hiểm.

Thị trường việc làm mỏng là dấu hiệu nên từ chối lời mời?

Không hẳn. Nó chỉ có nghĩa rủi ro cao hơn nếu công việc không như ý. Bạn có thể vẫn nhận nếu công ty ổn định, hợp đồng rõ ràng, và bạn giữ được đường lui như chưa bán nhà ở quê hay giữ quan hệ tốt với nơi làm cũ.

Nên đặt mốc đánh giá sau bao lâu khi đã chuyển đến?

Sáu tháng là mốc hợp lý với nhiều người: đủ để qua thử việc, quen nhịp sống, và thấy chi phí thật của vài mùa. Ghi sẵn từ trước ba câu hỏi đánh giá để lúc đó quyết định dựa trên điều đã cam kết với chính mình, không chỉ dựa trên cảm xúc nhất thời.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138